Şimdi bir çok karmaşık sistem örneği gördük
Haydi gördüklerimizin bazılarını özetlemeye çalışalım
İlk özellik bir çok defa bahsettiğimiz
basit bileşenlerden oluşan karmaşık sistemler
genellikle faktör olarak isimlendirilirler
Onlar bütün olarak sisteme göre basittir
Diğer ortak özellik sistemin bileşenlerinin
lineer olmayan şekilde etkileşmesidir.
lineer olmayan teriminin ne anlama geldiğini gelecek ünitede konuşacağız
fakat çok gayri resmi olarak anlamı bileşenler öyle bir yolla etkileşirler ki
bütün aktivitelerini sadece toplayamazsınız
ve bu yüzden bütün sistemin ne yaptığını elde edemezsiniz
Halk arasında, bütün tek tek parçaların
toplamından daha çok diyebiliriz.
Lineer olmayanın ne anlama geldiği gerçekten budur. Bundan daha sonra bahsedeceğiz.
Ayrıca baktığımız sistemlerde
bileşenler hiç bir merkezi yöneticiyle kontrol edilmiyordu.
karıncalar ya da bağışıklık sistemi
ya da ekonomimiz ya da diger örneklerden hiç birinde merkezi bir kontrol yoktu.
Onun yerine, sistemin kendini merkezi olmayan bir yolla organize edebildiğini gördük
Sonuç olarak,
bütün karmaşık sistemlerde önemli olan kilit kavram
Gelişen davranış denen konsepttir.
Gelişen terimi burada sistemin özelliklerini kastediyor
bu kolaylıkla bağımsız bileşenlerden
ya da küçük bir gurup bağımsız bileşenlerden anlaşılamaz
bunun yerine bütün sistemin ortak çıktısıdır
ve birbirinden ayrı düzey yerine
sistem düzeyinde anlaşılmalıdır.
Gelişen davranış çeşitlerine bazı örnekler verelim
konuşuyorum
İlkine hierarşik organizasyon denebilir.
Bu biyolojik organizmalar gibi şeyleri kasteder,
hierarşik yapısı olan
hücrelerden, organlardan vücüdü kaplayan sistemlerden
bütün vücüda ve kolonilere ve toplumlara kadar değişir
İlk olarak büyle hierarşiler nasıl ortaya çıkar,
ve farklı düzeyler nasıl etkileşir,
gibi sorular karmaşık sistemler alanı için önemlidir.
Bu kursta farklı tipte hierarşi örnekleri göreceğiz
Farklı tip bir gelişen davranış bilgi işlemedir.
sistem bir bütün olarak çevresinden bilgi kazanır
ve aynı zamanda kendi durumunda da
ve bu bilgiyi kullanarak bir bütün olarak
gerçekleştireceği eylemler hakkında kararlar verir
Bileşenler tek başına bilgi kazanmaz
ya da karar vermez.
Bu çeşit bilgi işleme sadece bütün olarak
sistem düzeyinde yapılabilir.
karınca kolonileri,
bağışıklık sistemi ve benzeri karmaşık sistemlerin nasıl
bütün sistemin sağlığına toplu olarak
bilgiyi farkedebildiği ve kullanbildiğini göreceğiz
Diğer bir gelişen davranış örneği
sistemin karmaşık dinamikleri dediğimiz şeydir.
Dinamik kelimesi sistemin deseninin
uzayda ve zamanda nasıl değiştiğini kasteder.
Örneğin, karıncaların yiyecek arama yolları yaptığını görebiliriz
Yani, bütün koloni tek bir desen alır
bu karmaşık desen karmaşık yollarla zaman içinde değişir.
Ham madde fiyatlarını da düşünebilirsiniz
Karmaşık ve tahmin edilemez şekilde değişirler
Karmaşık dinamiklere sahip olmak
göreceğimiz bütün karmaşık sistemlerin özelliğidir.
Sonuç olarak bu sistemlerin hepsinde evrim ve öğrenme görüyoruz
Bütün bu sistemler; Biyolojik, sosyal ya da teknolojik
bir çeşit Darwinci evrim sergiler
ve bu evrim genellikle adaptasyon ya da öğrenmeyle sonuçlanır.
Bu, sistemlerin hayatta kalmak ya da
bazı çevrelerde daha ıyı olmak için kendini geliştirmesidir
Bu kursta sıkılıkla buna odaklanacağız.